Oprispingen

Het gebeurt nog maar zelden dat ik schrijftuig in handen neem. Reeds op jonge leeftijd heb ik mij het gebruik van de typemachine eigen gemaakt. Dat was nog zo'n oude metalen bak met ronde toetsen met ingelegd glas. Een krachtige en ferme aanslag was noodzakelijk. Behalve bij de punt en komma. Indien braille- of ponsformaat was geproduceerd, blikte de wat oudere leraar, de heer Wouterse zelve, mistroostig en garandeerde dat gatenkaas garandeerde dat een goede baan op de buik kon worden geschreven. Electrisch heb ik overgeslagen, en sinds 1980 maak ik vrijwel uitsluitend gebruik van de computer. Het voordeel van de harde leerschool is wel dat ik nog steeds met 10 vingers blind tik en met een snelheid die bijna mijn gedachten bijhoudt.

Er zijn echter ook nadelen verbonden aan deze manier van schrijven. Als ik een losse aantekening maak, dan mag ik hopen dat ik het later zelf nog kan ontcijferen. Ook het invullen van formulieren gaat mij niet licht af. Sommige dingen verleer je nooit, maar het ambachtelijk schrijven hoort daar niet bij. Een ander nadeel is dat er niets meer te kauwen valt. Op de lagere school werden wij geïnstrueerd in het tekenen der letters met behulp van een kroontjespen. Behalve dat het een feest was om de vlijmscherpe pennetjes in de houder te proppen, hetgeen voor een zesjarige beslist niet zonder gevaar is, was daar de houder zelf. Sierlijk vormgegeven met een verdikking waar de vingers de houder dienden te omsluiten, uitmondend naar een lange punt. Beide uiteinden van de kroontjespen voldeden aan de drang om spullen met de mond te betasten. De pen zelf om de inkt enige vat te laten krijgen op het metaal, het uiteinde van de houder om daarop tussen de inspanningen in de tanden te scherpen. In uiterst korte tijd was de verf eraf en waren de penhouders tot onmiskenbaar eigendom geworden door de unieke tandafdrukken. Helaas volgde vrij spoedig de plastic penhouder. Het knauwen werd doorgezet en het rood vervaagde tot een grijsachtig geschuurd misbaksel. Niet lang daarna kwamen de ballpoints in zwang. Wederom uitgevoerd in plastic, maar van dusdanige kwaliteit dat het schilferen ervan onder ons tandengeknars zorgde voor blaartrekkende ontstekingen. Wij spraken van Bic Mac. Ondanks de subtiele naamswijziging is aan smaak weinig ingeboet. Om het gebit scherp te houden om de ontberingen met plastic te doorstaan kochten we bij Jamin zoethout waarmee we uren vooruit konden totdat we de stoere uitgekauwde kwast zat waren.

Potloden zijn een lange tijd gebleven, voornamelijk om te kleuren. Deze sleten onder onze knaagdrang aan beide zijden even snel. Nu ik al enige tijd niet meer meedoe aan kleurwedstrijden - door mijn haargroei en lengte begon bij juries het vermoeden te rijzen dat er vals spel gespeeld werd - kom ik nog maar zelden een potlood tegen. Behalve bij verkiezingen dan. Bij de onlangs gehouden gemeenteraadsverkiezingen kwam dit allemaal weer naar boven

Bij de vele baantjes die ik heb gehad, behoort ook die van "conciërge" bij verkiezingen. De dag ervoor de antieke stemhokjes neerzetten, zo goed en zo kwaad als dat gaat, alsmede het ophangen van de bordjes om de mensenmassa's in goede banen te leiden. De dag van het stemmen zelf 's ochtends vroeg de overige materialen in ontvangst nemen, waaronder de potloden. Tussentijds dient te worden gecontroleerd of alles nog in orde is. En dat is nou het aardige van de rode stempotloden: ze doen het niet of nauwelijks. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan. In bijna de helft van de gevallen zie je de stemmers - immers de gordijntjes zijn allang verdwenen - wat krassen. Vervolgens kijken ze naar de punt van het potlood. Schielijk wordt deze even bevochtigd met de tong en wordt nogmaals ferm gekrast. De aarzelende stemmer deinst er niet voor terug om het andere uiteinde ter overdenking oraal te benutten.
Bij het opruimen van de stemhokjes en aanverwanten zagen de potloden eruit alsof het zoethout betrof na een dag kindermond.

Behalve de kleur van het stempotlood, is vooral het intieme gezamenlijke gebruik ervan tekenend voor de politieke kleur van Rotterdam. Laat ze maar modderen in de andere steden met computers. Rotterdam dient bij het stemmen deze uiting van saamhorigheid en het gevoel van nostalgie te bewaren. Lang leve het potlood! Menige homepage wordt er mee gesierd. De stuf is al min of meer gelegaliseerd. Wellicht is de tijd aangebroken dat het beroep van potloodventer in ere kan worden hersteld. Ik zie uit naar de kamerverkiezingen.